Τα αρχαιολογικά ευρήματα του μετρό Θεσσαλονίκης «μετακομίζουν»

Το Βήμα, 16.01.2013

Της Μαρίας Θέρμου

Η επανεγκατάστασή τους θα γίνει στο Στρατόπεδο Παύλου Μελά

Μνημειώδες πρόπυλο οικίας δίπλα από τον μαρμαρόστρωτο δρόμο που διακρίνεται στο βάθος
 

Τμήμα του  μαρμαρόστρωτου βυζαντινού δρόμου της Θεσσαλονίκης

Δύο  πλακόστρωτοι βυζαντινοί  δρόμοι -ο  ένας  από τους  οποίους μήκους 75  μέτρων-  πρόκειται  να μεταφερθούν  από τη  θέση  τους  στα «βάθη» της  Θεσσαλονίκης  όπου  εντοπίσθηκαν,  σε  άλλο  σημείο  της  πόλης για  τις  ανάγκες του  μετρό.  Πρόκειται για  άκρως  εντυπωσιακά  μνημεία,  τον λιθόστρωτο Cardo  και  τον  κατασκευασμένο  εξ  ολοκλήρου   από  μαρμάρινες  πλάκες Decumanus,  οδούς  οι  οποίοι  μάλιστα  διασταυρώνεται  και  επιπλέον  διατηρούν  ορατά όχι  μόνον τα  επισκευαστικά  έργα  που  γίνονταν  σ΄ αυτούς  κατά  εποχές  με  υλικό από λατομείο του Χορτιάτη, αλλά  και τα  ίχνη των αμαξοτροχιών  που  κυλούσαν  επάνω  τους.  Μαζί  τους όμως και  όλα  όσα  συνόδευαν  τους  κεντρικούς  δρόμους  της  Θεσσαλονίκης  κατά τα  τέλη του 6ου με αρχές του 7ου π.Χ.  αιώνα:

Τα στεγασμένα πεζοδρόμια που  ακολουθούσαν την πορεία των οδών από τα  οποία διασώζονται  έξι πεσσοί,  πεσμένοι στο  έδαφος.  Το  τετράπυλο  που  βρέθηκε  στη συμβολή των  δύο  δρόμων μαζί με τους  οκτώ  πεσσούς που  το  στήριζαν. Την  μνημειώδη είσοδο  ενός κτιρίου με  επιστρωμένες μαρμάρινες  πλάκες,  «δάνειο»  από  κάποιο  άλλο  οικοδόμημα  ή  ακόμη  και  από τον  μαρμαρόστρωτο  δρόμο. Βάσεις κιόνων. Τον αποχετευτικό  αγωγό  του  δρόμου  καλυμμένο  με κεραμίδες. Ακόμη  και τις  χαράξεις των  παιχνιδιών επάνω  στις  μαρμάρινες  πλάκες,  όπου  έπαιζαν τα  παιδιά,  μια  συνήθεια  που  άρχισε  από την αρχαιότητα  και  έφθασε  ως    και  τις  μέρες  μας. Με  λίγα  λόγια βλέποντας  κανείς  αυτά τα  ευρήματα διαπιστώνει , ότι  έχει  ολόκληρη την  βυζαντινή πόλη  μπροστά του!  

Το  ζήτημα  είναι,  ότι   το  βάθος  όπου  βρέθηκαν αυτά τα  μνημεία _ περί τα οκτώ  μέτρα _ αλλά και το  σημείο,  δηλαδή στο σκάμμα του σταθμού «Βενιζέλου  δεν  επιτρέπουν  την  διατήρησή  τους  πολλώ δε  μάλλον  την  ανάδειξη. Την απόφαση  της  μεταφοράς τους  λοιπόν  έλαβε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο   με  την προοπτική  η  επανεγκατάστασή τους να  γίνει στο Στρατόπεδο  Παύλου  Μελά  άδειο  σήμερα  πλην  ανήκον στο υπουργείο Αμυνας,  το  οποίο θα  πρέπει  να συμφωνήσει για την παραχώρησή  του στην Γενική Γραμματεία Πολιτισμού απ΄ ευθείας,  είτε στο ΥΠΕΚΑ αρχικώς ώστε να καταστεί δυνατή η χρήση του.

Να σημειωθεί μάλιστα,  ότι το πρώην στρατόπεδο,  το  οποίο  καταλαμβάνει  έξι στρέμματα γης , στα τρία εκ  των  οποίων υπάρχουν  στεγασμένοι  και  ημιυπαίθριοι χώροι  κρίνεται κατάλληλα  για  την ανάδειξη  όλων των ευρημάτων  που ήρθαν στο φως από τις  ανασκαφές του  μετρό  ή την συντήρηση και την αποθήκευσή  τους.  Και  ήδη,  όπως  είναι  ο γνωστό  ο  όγκος  των  ευρημάτων  είναι τεράστιος.

Η πρόταση  αυτή  όμως  είχε  και αντιρρήσεις  καθώς  μέλη του συμβουλίου  διατύπωσαν την γνώμη,  ότι τέτοιου  είδους  αρχαία  είναι  ορθό να  διατηρούνται και  να αναδεικνύονται στη  θέση  τους καθώς  η απομάκρυνσή  τους όχι  μόνο από το  σημείο αλλά και από τον πολεοδομικό ιστό της  πόλης της  Βυζαντινής  εποχής μειώνει στη  σημασία τους. Οπως όμως  είπε ο  καθηγητής και  ακαδημαϊκός Μιχάλης Τιβέριος,  ο  οποίος είναι  σύμβουλος της  Αττικό Μετρό στα αρχαιολογικά  ζητήματα,  οι  δύο  σταθμοί _Βενιζέλος  και Αγίας Σοφίας_ δεν  έπρεπε καν  να  γίνουν! Γιατί από τη στιγμή που  αποφασίστηκαν,  το  μέλλον των ευρημάτων  ήταν σαφές.  Εδώ να  σημειώσουμε  εξάλλου,  ότι  η εταιρεία Αττικό Μετρό  ήταν ανένδοτη στην  μετακίνηση  ή στην κατάργηση των σταθμών.

 «Από το 1999 ήδη αλλά  και κυρίως το 2006   οι εισηγήσεις των Εφορειών Αρχαιοτήτων ήταν αρνητικές στη διαδρομή του μετρό από αυτά τα  σημεία  και προειδοποιούσαν για  την  ύπαρξη  σημαντικών αρχαιοτήτων αλλά  δεν  εισακούσθηκαν»  επισήμανε  μάλιστα χαρακτηριστικά  η γενική γραμματέας κυρία Λίνα Μενδώνη. Ετσι , αν  υπήρξαν  καθυστερήσεις, αυτές δεν  οφείλονταν στους αρχαιολόγους,  οι  οποίοι ήξεραν για τα  αρχαία  που θα  βρεθούν και γι΄ αυτό έκρουαν κώδωνα  κινδύνου,  πλην δεν εισακούσθηκαν.

Οσον αφορά εξάλλου τον σταθμό «Δημοκρατία»,  όπου εντοπίσθηκαν 21 ταφές διαφόρων  τύπων δεν  πρόκειται να  διατηρηθούν  ει  μη μόνον  ένα εξαιρετικό εύρημα, τα αποτυπώματα ανθρώπινων πελμάτων και οπλών ζώων,  τα  οποία διασώθηκαν  επάνω στο  έδαφος  και πρόκειται να  μεταφερθούν.

Share/Bookmark
Leave a Comment